امنیت زیستی در مزارع پرورش طیور بر پایه شناسایی و رفع منابع آلودگی ( قسمت چهارم و پایانی )

این مقاله حاوی قسمتهای متنوعی است که اطلاعات مختصری را نسبت به شناسایی منابع آلودگی در مرغداریها و راههای مبارزه با آنها بیان میکند .

مواد ضدعفونی کننده اصلی :

انواع مختلفی از ترکیبات ضد عفونی کننده وجود دارند که از آنچمله به مواد شیمیایی ، عوامل فیزیکی اشاره نمود.

 ضد عفونی کنندهای شیمیایی

قبل از اینکه به معرفی انواع ضد عفونی کنندهای شیمیایی بپردازیم . باید نکاتی را پیرامون انتخاب یک ماده ضدعفونی کننده خاطر نشان شویم .

چندین سال است که تعدادی از مواد شیمیایی قلیایی در صنعت طیور مورد استفاده قرار گرفته اند ولی بدلیل طیف محدود فعالیت این مواد شیمیایی در شرایط مرغداری زیاد اثر بخش نبوده اند . نکات مهمی که در انتخاب یک ضدعفونی کننده باید به آن توجه شود عبارت است از : ماهیت سطحی که باید ضدعفونی شود ، میزان مواد آلی باقیمانده ، درجه حرارت ، کیفیت آب ، زمان تماس و طیف فعالیت مورد نیاز.

جنس مصالح : دانستن جنس و کیفیت مصالح کف سالن از نظر قابلیت نفوذ ماده ضد عفونی کننده به چنین سطحی اهمیت دارد.

حضور مواد آلی : باقیماندن مواد آلی بر روی سطوح اثر منفی برتمام مواد شیمیایی ضد عفونی کننده دارد البته برخی از ضدعفونی کنندهها مقاومت بیشتری در مقابل مواد الی دارند به عنوان مثال ترکیبات چهارتایی آمونیوم ، یونوفورها و فرمآلدئید بیشتر از ترکیبات گلوتارآلدئید  تحت تاثیر مواد آلی قرار می گیرند. بنابراین همیشه باید پیش از مصرف مواد ضدعفونی کننده ف سطح مورد نظر را شست.

درجه حرارت : میزان فعالیت اثر ضدعفونی کنندهها  با  بالا رفتن دما ، افزایش می یابد. این حالت را در قالب ضریب درجه حرارت بیان می نمایند. این ضریب نشان می دهد که با افزایش حرارت چه تغییری در زمان کشتن عوامل بیماری زا به وجود می آید. بطور مثال فعالیت گلوتارالدئید بطور مشخص به دما وابسته است. در عمل وقتی نوع ماده ضدعفونی و میزان رقیق کردن آن را تعیین می نمایند ، برای دستیابی به فعالیت مطلوب آن ماده ضدعفونی در دمای پیش بینی شده ، توجه کردن به درجه حرارت ضروری است. در این مورد دمای سطحی که ضدعفونی می شود اهمیت دارد و دمای هوای سالن ارتباط چندانی با این امر ندارد.

کیفیت آب : سختی آب در فعالیت تعدادی از مواد ضدعفونی کننده موثر است به عنوان مثال ترکیبات فنله بسیار کمتر از یدوفورها یا ترکیبات چهارتایی آمونیوم تحت تاثیر سختی
آب قرار می گیرند.

زمان تماس : زمان تماس لازم برای کاهش قابل قبول اجرام سطحی ، در مورد ضدعفونی کنندههای مختلف ، تا حد زیادی متفاوت است . به عنوان مثال سیستمهای ضدعفونی کننده که به روش اکسیداسیون عمل می کنند اثر بسیار سریعی دارند ولی آلدئیدها بسیار آهسته اثر می کنند.

طیف اثر : چون عموما طیف وسیعی از اورگانیسمها در طیور ایجاد بیماری می کنند لذا بایستی ضد عفونی کننده ایی انتخاب گردد که دارای طیف اثر عملی ( یعنی در شرایط مرغداری ) بالایی باشد.

پس از بررسی نحوه انتخاب ضد عفونی کننده مناسب اکنون به انواع ضد عفونی کنندههای شیمیایی می پردازیم :

فنلها و کرزولها :

فنلها ترکیبات شیمیایی ویروس کش و باکتری کشی هستند که عمدتا بر روی باکتریهای گرم مثبت موثرند. فنلها معمولا به همراه هالوژنها بکار می روند. بی فنلها (biphenols ) ترکیبات قارچ کشی هستند که حتی در حضور مواد آلی نیز به کارگیری انها تاثیرات بلند مدت را به همراه دارد . عموما فنلها را بصورت محلول حاوی ۱ تا ۳ درصد ماده فعال بکار می گیرند.

کروزلها ترکیبات شیمیایی ویروس کش و باکتریکشی هستند که هم در برابر باکتریهای گرم مثبت و هم در برابر باکتریهای گرم منفی موثرند . آنها معمولا بصورت فرآوردههای حاوب ۳۰ درصد ماده فعال به همراه عوامل صابونی کننده ( ۱۵ درصد ) به کار گرفته می شوند. از این مواد برای ضدعفونی زمینهای خاکی نیز استفاده می شود. ایراد اساسی این ترکیبات بوی آنهاست که سبب شده است تا بکارگیری آنها در نزدیکی محل ذخیره سازی تخم مرغها امکانپذیر نباشد.

ترکیبات چهارگانه آمونیوم :

این ترکیبات شیمیایی ویروس کش و باکتری کش ( گرم مثبت و گرم منفی ) هستند. فرآوردههای این ترکیبات معمولا حاوی ۱۵ تا ۱۸ درصد از این مواد فعال هستند. آنها را نباید با مواد شوینده یونی مخلوط کرد ، چرا که خاصیت باکتری کشی و ویروس کشی آنها خنثی می شود. این ترکیبات باید به همراه سایر محصولات موجود بکار گرفته شوند.

آلدئید ها ( فرماالدئیدها ، گلوتالدئیدها ، گلیوکسال ):

فرمالدئید ها بطور گسترده ایی به شکل گاز مورد استفاده قرار می گیرند و از خاصیت ضدعفونی کنندگی قابل توجهی برخوردارند ( در دمای ۲۰ درجه سانتی گراد و با رطوبت نسبی ۶۵% ) با این وجود خاصیت خورندگی و نگران کننده تر از آن سرطانزایی انها موجب شده است تا با دقت و احتیاط مورد مصرف قرار گیرند .

ترکیبات یددار :

فرآوردههای تجاری موجود حاوی ترکیبات ید ( ۲۰%) به همراه اسید فسفریک ( ۱۵ % ) هستند. این ترکیبات شیمیایی ویروس کش و باکتری کش از تاثیرات طولانی مدت و قابل توجهی برخوردارند . همچنین در صورت بکار گیری در مقادیر مناسب و صحیح بر روی سطوح صاف و وسایل نیز قابل استفاده اند. مصرف انها بدلیل قیمت گران ، رنگ دهی و خورندگی محدود است. ترکیبات یددار در دمای پائین نیز کارآیی و خاصیت خود را حفظ می کنند و بدین ترتیب برای شستشو چکمه ها میز مناسب اند . به ویژه اینکه از این مزیت برخوردارند که پس از ناپدید شدن رنگ دیگر خاصیت ضدعفونی سازی ندارند.( خاصیت و کارآیی با توجه به ظاهر آنها قابل بررسی و پیش بینی است .) با وجود این در حضور ماده آلی فقط از کار آیی متوسطی برخوردارند و موجب رنگی شدن و خوردگی لاستیک چکمه ها می شوند.

ترکیبات کلردار :

غلیظ ترین فرآوردههای کلر دار حاوی ۷۰ % کلر می باشند. علی رغم وسیع بودن طیف اثر ، در اثر وجود مواد آلی در محیط ، تابش نورخورشید و PH بالا بی اثر می شوند . بمنظور نابودی عوامل بیماری زا به آب نیز افزوده می شوند .

سایر ضدعفونی کنندهها :

ترکیبات آلی فلزات ( ارگانومتالها  ) مانند در بوتیل را میتوان با سایر ترکیبات ضدعفونی کننده مانند قارچ کشها مخلوط نمود.

  عوامل فیزیکی

ضدعفونی کنندهای فیزیکی ( شعله ، بخار تحت فشار با گرمای بیش از حد ) را فقط می توان برای وسایل فلزی و سطوح کوچک بکار گرفت .

بخار تحت فشار برای پاکیزه سازی تکه ها و باقیماندههای کثافات بسیار مناسب است . آب مصرفی باید حاوی ترکیبات ضدعفونی کننده ایی باشد که در دمای بالا نابود نشود  . با این وجود این روش هزینه بالا و زحمت زیادی برای کارگر به همراه دارد و می تواند موجب خوردگی برخی از فلزات شود . این روش معمولا برای ضدعفونی کرئن سطوح محدود و کوچک مانند سطوح ساختمانهای با کف سیمانی و محل انجام آزمایشات مورد استفاده قرار می گیرد.

ضدعفونی از طریق شعله دهی برای فلزات بسیار مناسب است .

مرجع:سایت farmna.ir

درباره administrator